·      ratrau    śakuntalā     nagarīm     agacchat

     in-night     Shakuntala     to-city      went

 

·      adhunā     kanyā   gŗhe   mātrā   pantrayate

       now    the daughter    in-house    with-mother    takes-counsel

 

·      adhunā etat udyānam    praviśāmi

      now    this-garden      i-enter

 

·       katham  kşaņam   eva   shtitvā   dŗşţe  tava  cārum  bhāryām

        how     for-a-moment    having-stood,   i-have-seen  your  beautiful  wife

 

 

·      tadā      ānasuyāyā:   gŗham   agacchat /   gŗhāt bahi: barhau ca asīdat /

      then   she    of-Anasuya’s house   went,  from-house outside  and  on-grass   sat.

 

·       prativacanam me uktvā      kim   anyat    vadeyam

       answer     my    having-spoken,   what   else    should-i-say

 

·       asmin   gŗhe   muhūrtam   upaviśāmi

     in-this-house     for-a-moment    i-sit

 

·       margeşu     bālā:   bhramanti

        In-streets    children     are-wandering

 

·       sanumati, anyasmāt   gramāt    nā   kaścit    āgacchat

         Sanumati,    from-another-village     some woman    came

 

·       tasyā:   krodhamasya  dŗşţvā     āvega:  iva   me   manasi

           of-her-anger   having-seen      alarm(feel)   like    in-my-mind

 

·       ayam   bhavāni   sīdati

        this(here)    Bhavani    sits

 

·       mama bharyā   mām   pŗştvā  eva,   gŗhāt    nagaram  agacchat /

        my  wife    me   having-asked,         from-house     to-town     went

 

·       du:khāya   eva  tāsām     idānīm   durnarasya   darśanam

       (causes them) to-suffer     of-them(f)    now    of-bad-man    the-site-of

 

·      ime na:   gham

        here   is    our house

 

·     ekasmin  eva  deśe  sarve  nārya:

           in-one  place     all   women (are)

 

·        anya:  ka:  āgacchati

             who   other      comes

 

·        kena  surām   pītam  

           by-who   wine  has-drunk

 

·      yadā  mathura:  tasyā:  gham  agacchat,  tadā  sa:   tuyet 

        when Mathura   her house  went,  then  he  should-be-pleased

 

·      sa:  nara:  yadā  aśvam  arohat,   tadā   eva   sa:   gramam   gacchet

        the man   when  horse  climbed,  then     he   village   should-go

 

·     tava pati:  dhanam  na  bhavati

         your  husband    money   no has

 

·     gham   praviśya   bhāryām   dvā    dhanan  ācchādayati

        having-entered  house, having-seen wife,   money  he-hides

 

·     yadā  yadā   tayā   madhurān śabdān  iyate  tadā  tebhi:  śabdan  udyate

         when ever    by-her    sweet words   wished

         then     with-those          words    were-said

 

·      te    api    tribhi:    divasai:   gramam    prāptā:

         and  they    with-3-days    village   reached

 

·      te   api   tṛtīye    divase    gramam    prāptā:

          and   they   on-3rd-day   village    reached

 

·      krodham    eām    na    avagacchāmi

          anger      their    no    understand

 

·      ekasmin   eva    deśe    sarve    kanyā:

          in-single-place            all     girls

 

·      udyānam    praviśya    kumāram    dṛṭvā    praticchandakam   ācchādayati  /

          garden   having-entered    young-man     having-seen   picture     hides

 

·      bhāryām    āhūya   tām   pṛcchāmi

         wife    having-called    her       i-ask

 

·      tena    api    narīm     avagamya    prati-vacanam    uktam

         and  by-him    woman    having-understood      reply       spoke

 

·      prati-vacanam    me   śrutvā    kim   anyat     icchati  /

         answer      my      having-heard     what   else    she-wants

 

·      nāsti   eva   te    pustakam  /

          do-you-not-have           book

 

·      vayasya    hṛdayam     iva   asi    mama  /

            friend,   heart     like      you-are    my

 

·      asmin    udyāne    muhūrtam      upaviśāva:  /

          in-this-garden     for-a-while     let-us-2-sit

 

·       ketreu    sarve    bhramanti  /

           in-fields     all     are-wandering

 

·      deva    anyasmāt   grāmāt    nara:    kaścit    āgata:  /

         your-majesty,     from-another-village    man  a-certain    has-come

 

·      kimartham  draṭum    icchasi    mama    putrāṇām    darśamāya  /

          why     to-see     you-want      my    bhāryām    for-seeing

 

·      krodham   asya    dṛṭvā         āvega:    iva    na:    hṛdaye  /

         anger   his    having-seen        agitation   like   our  in-heart

 

·       katham    kaṅam     eva   upaviśya    dṛṭe    mayā    puna:   api    nārīm  /

           why   just  for-a-moment    having-sat    i-have-seen   by-my   once-more    woman

 

·      anya:    ka: api    mārga:   na    bhavati  /

      other               road       no   there-is

 

·       sukhāya    eva    mitrāṇām    idānīm    panelopyā:    darśanam  /

         for-happines     of-friends     now      of-Panelopī           sight

 

·      anyebhya:    api    devena   etat    śrutam  /

           from-others    too     by-your-majesty     this    has-heard

 

·      gṛham    praviśya    kva    kva   idānīm    sa:    pāpa:  iti   sarvān   pṛcchati  /

          house     having-entered    ‘where   now    the villian’     everyone    he-asks

 

·      andhānām    deśe    kāṅa:    eva    prabhavati  /

          of-the-blind    in-country    one-eyed-man       has-power

 

·      panelopī     kena   etat     tava    praticchandakam   abhilikhitam  /

        Panelopī     by-who    this    of-you    painting         drew

 

·      mūrkha:    khalu    asi  /

          fool      indeed     you-are

 

·      asmāt    gṛhāt    vanam    sa:    nīta:  /

          from-this-house     forest    he    was-led

 

·      tai:    api    udyānam    gatvā    pāpā:    gṛhītā:  /

           by-them  even   garden  having-gone      villians   they-seized

 

·      adbhuta:    tava    krodha:  /

         (is) extraordinary    of-you    anger

 

·       santi    tu   asmākam    rājasya    gṛhe    mitrāṇi  /

           but  there-are    our      in-kings-house     friends

 

·       pari-śrānta:   asmi   iti   pṛcchāmi  /

             tired   i’m  ,          because    i-ask

 

·      sarveu    deśasya    mārgeu    dṛṭam    idam    asmābhi:  /

          on-all-country’s-roads    have-seen      this     by-us

 

·      deva,    sa:    eva    asmi    kumāra:  /

         your majesty,   that        i-am    prince

 

 

·      kanyā:    pādayo:    patati  /

           girl’s     at-feet    he-falls

 

·      sarve    mayā    kena-api   upāyena    dṛṭā:  /

          all       by-me     by-some-means      was-seen

 

·      krodhāya    etat    kumārasya    prati-vacanam  /

         (will make)for-anger    this     of-prince     reply

 

·      śrutvā    tu    etat    mārge    upaviśanti  /

           but  having-heard    this ,  on-road    they-sit

 

·      āryā   tu    na  na:    kutūhalam    pustakeu  /

         but   madam,     no    us     interest    in-books.

 

·      ekasmin   eva    udyāne    pupāṇi    kānicit    bhavanti  /

           in-just-one-garden      flowers        some       are

 

·      dṛṭvā    api    sarvam       na   iva    kincit        vadati    kumāra:  /

           having-seen   even   everything    nothing     says   prince

 

·       katham    samdeha:   eva    atra   te  ?

           what ?     doubt         here      of-you-for-you   

                                                sam   dih

·      kumāreṇa    tu   anyasmin    deśe    sthitvā    sarvam    pāpasya   prativacanam  śrutam

     but  by-prince     in-another-country    having-stayed   whole   of-villian’s  reply  heard

 

·       krodhe    kim    phalam    ea    paśyati  ?

            in-anger   what   advantage    this-man    see

 

·      śoṇottare    kim      āgamana prayojanam  /

       Shonottara,    what    in-coming     purpose  ?        

 

·      mahārāja   api    kuśalam    kumāra-lakmaṇasya  /

         king                  well-fare    of-prince Lakmana

 

·      kuta:    puna:   iyam    vārttā  /

         where-from    again    this   news

 

·      satyam   itthambhūta    eva    asmi   /

          truly     i  am  exactly   so

 

·      amātya    vistīrṇā:    kumumapura-vṛttānta:  /

           minister,    extensive    from-Kusumapura      news

 

·      tvam    āryābhi:    putra:    eva    gṛhIta:  /

          you   by-ladies     as-a-son           are-excepted 

 

·      katam   asmin    pradeśe    mārīcāśrama:  /

           in-which-place               Mārīca’s-āśram

 

·      amba       asi  -   kimartham   aham    tvayā    pratiiddha:  /

          mother,  who-are-you   ,   why    i       by-you    restrained

 

·       nanu   anuśaya-sthānam   etat  /

          surely    regret-occasion    this

 

·        iva     iyam  /

             this  is   same (woman)

 

·      ubhābhyām   api    vām    vāsava-niyojya:    du:anta:    praṅamati  /

         to-both-of-you                  Indra-servant   -   Du:anta     salutes

 

·       kaṭā    khalu    sevā   /

          harsh   indeed   servitude

 

·      na    khalu   vṛalasya    śravṇā-patham   upagata:   ayam   mayā  

          not  indeed   of-Vṛṇala’s    path-of-hearing   reached   this   by-me

      kṛta:    kaumudī-mahotsava-pratiedha:  /

         was-made   full-moon-festival    cancellation

 

·      kim    tavānayā    cintayā  /

          what     have-you-to-do     with-this-worry   

 

·      mādhavya    api  asti   te   śakuntalā-darśanam    prati   kutūhalam  /

   Mādhavya,    there-is     of-you     Shakuntalā-sight    feel-curiosity   ?

     

·      ātreyi    asmi   /

         atreyi     i-am

 

·       vardhayasi    me    kutūhalam   /

           you  increase    my  curiosity

 

·      tad    idam    sarasī-tīram  /

         the    this     lake-bank

 

·      yāvat    etā:        chāyām    āśrita:    pratipālayāmi  /

           just    these-girls    shade  taken-shelter         i-wait

                                                                                                       ppp

·      ṣobhana:jana-kuṇṇa    ea    mārga:  /

         beautiful-people   trodden    this  road           

 

·      aho,    karśita:    mitra-sneha:    /

                    have-shown     friend-love

 

·      śirasi    bhayam    dūre    tat-pratīkāra:  /

          in-head     fear       in-distance     that remedy

 

·      sakhi    madayantike,    svāgatam  /  anugṛhītam    asmat-gṛhram    bhavatyā/

        dear Madayantika,      welcome      have-favoured    our-house         by-you

 

·      ea:    vivāda:    eva    mām    pratyāyayati  /

         this    dispute             me      makes-feel-confident

 

·      samidh-āharaṇāya    prasthitāv    āvām  /

           firewood-for-fetch        set-out    2-of-us

 

·      kimartham    bhavatībhyām    pratiiddha:    asmi  ?

            why           from-you-2-ladies   restrain-forbid     i-am

 

·      katham,    tātena    dhṛta:pūrvam    idam    ābharanam  ? 

            how

 

·      niyukt –aiva    mayā    tatra   tat-priya:sakhī    buddharakitā  /

 

 

·      etāv    eva    rāmāyaṇa-kathā0puruau ?

 

 

·      anena    priya:suhṛdā    siddhārthakena    ghātakān

 

 

·      vidrāvya    vadhya-sthānāt    apahṛta:   asmi  /

 

 

·      anya    eva    ayam    a:kuṇṇa:    kathā-prakāra:   bhagavatyā:  /

 

 

·      sa:    khalu    vaidyas   tat   ev -auadham    pāyitaā c oparata:  ca

 

 

·      na    khalu   vṛalasya    śravaṇāpatham    upagata: 

 

       ayam   mayā  kṛta:   kaumudīmahotsavapratiedha:  /

 

 

 

·      kim    tavānayā    cintayā  /

 

 

·      mādhavya    apyasti    te   śakuntalā   darśanam   prati   kutūhalam  /

 

 

·      śrotriyalikhitāni  akarāṇi    praytralikhitāni   api    niyatamasphuṭāni  bhavanti  /

 

 

·      aye    iyam    devI  /

 

 

·      pratibodhita    evāsmi    kenāpi  /

 

 

·       idamamātyarākasagṛham  /

 

 

·      aho    vatsalena    suhṛdā    viyuktā:    rama:  /

 

 

·       suvicintitam    bhagavatyā /

 

 

·      ārya    api    sahyā    śirovedanā  /

 

 

 

·       lajjayati    māmatyantasaujanyameām  /

 

 

·       tena    hīmām    kīravṛkacchāyāmāśrayāma:  /

 

 

·      viramadarśanenāryasya    vayamudvignā:  /

 

 

·      svāgatam    devyai  /

 

 

·      alamsmadavinayāśaṅkayā  /

 

 

·       amātya    kalpitamanena    yogacūrṇṇāmiśramauadham    candraguptāya  /

 

 

·      aye    urvaśīgātrasparśādiva    nirvṛtam    me    śarīram  /

 

 

·      ārye    kimatyāhitam    sītādevyā:  /

 

 

·      yāvadimānvedīsamstaraṇārtham    darbhanṛtvigbhya    upaharāmi  /

 

 

·      kathitamavalokitayā    madanodyāna    gata:    mādhava   iti  /

 

 

·      kaṭam    ubhayorapyasthāne    yatra:  /

 

 

·      nāyam    kathānibhāga:    asmābhiranyena        śrutapūrva:  /

 

 

 

·      vayamapi    tāvadbhavatyau    sakhīgatam    kincit    pṛcchāma:  /

 

 

 

·      amātya    idamābharaṇām    kumāreṇa    svaśarīrādavatārya    preitam  /