6

 

* भारतदेशे दण्डकं नाम वनं अवर्तत /

    in-India  Dandaka   forest  existed

 

* बहव: पशव: खगा: च तत् चारुवनम् अध्यतिष्ठन् /

    many  animals and birds  that beautiful-forest  occupied

 

* तस्मिन् वने बह्व्य: नद्य: बहव: च ह्रदा अविद्यन्त /

    in-that forest  many rivers and many lakes  were

 

* तत्र सुमति:  नाम काक: च त्राङ्ग: नाम मृग: च सुखेन अवसताम् /

    there  Sumati named crow and Tranga named deer

    with-happiness   dwelled

 

* काक: मृगस्य मित्रं मृग: च काकस्य /

    crow   deer's friend   and  deer   crow's

 

* यथा काकस्य द:खेन मृग: दु:खम् अन्वभवत् ,

    as   of-crow  with-pain,  deer  pain   felt

 

   तथा एव मृगस्य दु:खेन काक: अपि दु:खम् अन्वभवत् /

    so   of-deer  with-pain,   crow also pain    felt

 

* एकस्य सुखेन अन्यस्य सुखम् अजायत् /

     of-one   with-happines,  of-other  happiness   occured

 

* एकदा स मृग: तृणं खादितुं वने पर्यभ्राम्यत् /

    once  the deer  grass  to-eat   in-forest  wandered-around

 

* कश्चित् शृगाल: तं पीनं मृगम् अपश्यत् /

     some jackel  the fat deer     saw

 

* तम् ईक्षित्वा स शृगाल: अचिन्तयत् -

     him  having-seen,  the jackel   contemplated

 

   कथम् एतस्य पीनस्य मृगस्य स्वादु मांसं भक्षयेयम् इति /

     how  of-this-fat-deer   sweet  meat     i-might-eat

 

* एतया क्षुद्रया मत्या स शृगाल: तं मृगम् उपगम्य व्याहरत् -

    with-this-mean thought,  the jackel

    the deer   having-approached   spoke

 

   हे मित्र, नमस्ते /

     hey  friend     hi

 

* अपि ते सुखं वर्धत एतस्मिंश्चारुणि वन इति /

     also  they  happiness  prospered     in-this-beautiful forest

 

* तं शृगालं सर्वत: निरीक्ष्य स मृग: अवदत् -

    to-the jackel   on-all-sides   having-observed    the deer said

 

   क: त्वम् ? सर्वाणि मम मित्राणि बोधामि अहम् /

     who you ?  all my friends     i-know

 

* त्वां तु अहं न कदापि एतस्मिन् वने अपश्यम् /

    you but   i  never    in-this forest    saw 

 

* कुत: त्वम् आगच्छसि /

    from-where    you    come

 

* कुत: त्वं मां मित्रं मन्यसि इति /

    from-where   you   me   friend   think

 

* शृगाल: अभाषत् -

    jackel     said

 

   क्षुद्रमति: नाम शृगाल अहम् /

     Ksudramati named    jackel    i

 

* मम सर्वा भार्या: पुत्रा: च अनले मृता: /

    all my wives and sons   in-fire    died

 

* मित्राणि च मे न क्वापि भवन्ति /

    and my friends  no-where    are

 

* तत: अहम् एक एव मृत इव जीवामि /

    thence  i   (   )  dead like    live

 

* यस्य नरस्य मित्राणि न भवन्ति तस्य जीवने सर्वम् एव दु:खम् /

    of-which-forest   friends  not are,  of-that  in-life   all  pain

 

* तस्य जीवनं मरणम् एव /

    his  life     death

 

* अधुना त्वां दृष्ट्वा प्रसन्न: अहं त्वां मित्रं मन्ये /

    now  you having-seen,   pleased  i   you  friend   think

 

* त्वया मित्रेण सह अहं सुखेन जीवेयम् इति /

    with-you-friend     i   with-happiness     might-live

 

* मृग: अवदत् - य: त्वम् एवं भाषसे, स त्वं साधु: एव /

    deer said -  who you  thus   you-say,  he you  good

 

* अहम् अपि त्वां मित्रं लब्ध्वा प्रसन्न: /

     i       you  friend   having-obtained    pleased

 

* आगच्छ /

     come

 

* एतस्मिन् वने आवां सुखेन वसेव इति /

     in-this-forest   we2    with-happiness    might-live

 

* मृगस्य मित्रं काक: तस्मै अवदत् -

     deers friend    crow   to-him   said

 

   एष शृगाल: यद्यपि स्वादूनि वचनानि भाशते,

     this jackel   even-if   sweet words    says

 

   तथापि तस्य सर्वाणि वचनानि सर्वदा परीक्षस्व /

     even-so   his sweet words  allways  you-examine

 

* सर्व शृगाला: सर्वदा क्षुद्रा एव भवन्ति /

    all jackels   allways   mean     are

 

* एतस्य नाम अपि क्षुद्रम् अति: इति /

    of-this   salute even     mean very

 

-------

* एकदा शृगाल: मृगम् अवदत् -

    once   jackel   deer 

 

  एतस्मिन् एव वने किञ्चत् क्षेत्रम् अहम् इक्षे /

    in-this-forest       some field    i    see

 

* तद् धान्येन पूर्णं भवति /

      that   with-grain     filled   becomes

 

* तत्र अहं त्वां नेतुम् इच्छामि /

     there   i    you   to-lead    want

 

* तद् धान्यं खादित्वा यदि त्वं पीन: भवे:

     that grain  having-eaten, if  you fat become,  

 

    तर्हि त्वां   पीनं दृष्ट्वा सुखेन एव अहं पीन: भवेयम् इति /

    then  you fat having-seen,  with-happiness   i fat   should-become

 

* मित्रस्य वचनेन प्रसन्न: मृग: धान्यं खादितुं तत् क्षेत्रम् अगच्छत् /

    with-friend's words   pleased

    deer   grain  to-eat     that    field    went

 

* तत्र एव स जाले अपतत् /

    there    he   in-trap   fell

 

* मृगं जाले पतितं दृष्ट्वा प्रसन्न: स शृगाल: सुखेन अनृत्यत् /

    deer  in-trap  had-fallen  having-seen

    pleased      the  jackel   with-happiness   danced

 

* स: अचिन्तयत् - यदि एतस्य क्षेत्रस्य पति: मृगं हत्वा भूमौ क्षिपेत् ,

    he contemplated -  if   of-this-field's-lord 

    deer  having-killed    on-ground  should-throw

 

   तदा अहं सुखेन तत् स्वादु मांसं खादेयम् इति /

      then  i  with-happiness  that  sweet meat    eat

 

* जाले पतित: मृग: तत्र एव मृत इव अतिष्ठत् /

    in-trap    fallen deer,  there   dead-like    remained

 

* तं मृतं मत्वा क्षेत्रस्य पति: तं जालात् अमुञ्चत् /

    him  dead  having-thought,  field's lord,  him  from-trap  freed

 

* जालात् मुक्त: स मृग: वेगेन वनं प्रत्यधावत् /

    from-trap  freed  the deer   with-speed    forest   towards-ran

 

* तं मृगं हन्तुं क्षेत्रस्य पति: दण्डं प्राक्षिपत् /

    the deer  to-kill   field's lord     stick    threw-forcefully

 

* तेन दण्डेन स क्षुद्र: शृगाल: एव अम्रियत /

    by-that-stick   the mean jackel      was-killed