4

 

* पुरा भारतदेशे अयोध्यानगरे दशरथ: नाम नृप: अभवत् /

    previoulsy   in-India  in-Ayodhya  Dasharatha  named  king  was

 

* तस्य नृपस्य कौसल्या समित्रा कैकेयी इति तिस्र: भार्या अवर्तन्त /

   of-that-king  Kausalya, samitra, kaikeyi    3 wives  existed

 

* ईश्वरस्य प्रसादेन दशरथस्य चत्वार: पुत्रा अजायन्त /

    by-God's grace   Dashratha's  4  sons   were-born

 

* राम: लक्ष्मण: भरत: शत्रुघ्न: च इति /

    Rama,  Laksmana, Bharata, and Shatrughna

 

* रामस्य माता कौसल्या /

     Rama's  mother  Kauslya

 

* लक्ष्मण:  शत्रुघ्न: च सुमित्राया: पुत्रौ /

     Laksmana and Shatrughna     Sumitraya's  2sons

 

* भरत: च दैदेय्या: पुत्र: /

    and Bharata    Daideya's   son

 

* एकदा केनचित् कारणेन प्रसन्न: दशरथ: दैकेयीम् अभाषत -

    once   by-some-cause-reason   pleased-Dasharatha  to-Daikeyi  spoke

 

   यत् त्वया इष्यते, तद अहं करिश्यामि इति /

     what by-you  wish,  that  i   will-do

 

* तां नृपस्य वाचं श्रुत्वा कैकेयी अभा्षत -

    king's speech  having-heard    Kaikeyi   spoke

 

   हे भर्त:, अद्य मया न किमपीष्यते,

     hey husband,  today  by-me   no  (     swell)

 

   किन्तु यदा मम काचित् इच्छा भविष्यति तदा अहं तुभ्यं कथयिश्यामि इति /

     but  when  my   some  desire  will-be

     then   i    to-you     will-tell

 

* बहो: कालात् अनन्तरं दशरथ: रामं युवराजं कर्तुम् ऐच्छत् /

   from-how-much-time  after  Dasharatha 

   Rama crown-prince    to-do   wanted

  

 

* यदा पूर्व: राजा म्रियते तदा युवराज: राजा भवति /

    when  previous  king  died

    then    crown-prince   king    becomes

 

* मम मरणात् अनन्तरं राम एव राजा भवतु इति दशरथ: ऐच्छत् /

     from-my-death  after   Rama    king  will-be,   Dasharatha  wanted

 

* दशरथ: रामं युवराजं कर्तुम् इच्छति इति

    Dasharatha   Rama crown-prince  to-make   wants

 

   यदा कैकेयी अबोधत् तदा तस्या मन: क्रोधेन अनल इव अभवत् /

     when Kaikeyi   knew, then  her mind  with-anger  fire like  became

 

* मम पुत्र: भरत एव युवराज: भवतु इति सा अचिन्तयत् /

    my son Bharata   crown-prince  will-be,   she contemplated

 

* एवं चिन्तयित्वा सा दशरथाय अवदत् -

    thus having-contemplated, she   to-Dasharatha    said

 

   यत् अहम् इच्छामि     तत् त्वम् करिष्यसि /

     what  i  want,    that   you   will-do

 

* तव वाचं स्मर /

    your  speech   you-remember

 

* त्वं सत्यम् एव भाषस इति अहं मन्ये /

    you  truth   say,   i   think

 

* मम पुत्र: भरत एव युवराज: भवतु /

    my son  Bharata     crown-prince    will-be

 

* कौसल्याया: पुत्र: राम: च चतुर्दश वर्षाणि वनाय गच्छतु इति  मे इच्छा /

    and Kausalya's son Rama,  14 years   to-forest  will-go,   my  desire

 

* यदि त्वं तथा न करिष्यसि

    if  you  that-way   no   will-do

 

   तर्हि तव वागसत्या भविष्यति त्वं च नरकं गमिश्यसि इति /

     then your  (    truth )  will-be,  and you  hell    will-go

 

* तत् श्रुत्वा शोकेन दशरथ: अवदत् -

    that  having-heard,  with-grief   Dasharatha   said

 

   हे कैकेयि, अहं तव पुत्रं भरतं युवराजं करिष्यामि /

     hey Kaikeyi,  i   your son Bharata  crown-prince   will-make

 

* किन्तु राम: मा वनाय गच्छतु इति /

    but  Rama   not  to-forest  will-go

 

* कैकेय्या मन: पाषाण इव कठिनम् अजायत /

    Kaikeya's mind  rock like  hard   (was-born)

 

* सा अवदत् - हे नृप, भरत: युवराज: भवतु ,

    she said - hey king, Bharata  crown-prince  will-be

 

   राम: अपि वनाय गच्छतु इति /

     Rama    to-forest   will-go

 

* तथा इति भाषित्वा दु:खेन दशरथ: रामाय अकथयत् -

    so    having-spoken,  with-suffering Dasharatha  to-Rama    told

 

   हे राम, त्वं न युवराज: भविष्यसि /

     hey Rama, you  no  crown-prince   will-be

 

* कैकेय्या वचनेन त्वं चतुर्दश वर्षाणि वनाय गच्छेति /

    Kaikeyi's  with-speech   you  14 years   to-forest   should-go

 

* तथा इति भाषित्वा राम: सीतया लक्ष्मनेन च सह वनाय प्रातिष्ठत /

   so, having-spoken,  Rama  with-Sita and Lakshmana  to-forest set-out

 

* राम: वनं गच्छति इति श्रुत्वा दु:खेन दशरथ: अम्रियत /

    Rama   forest  goes,  having-heard  with-suffering Dasharatha  died

 

-----

* यत्र वने राम: सीतया लक्ष्मणेन च सह अवसत्

    where  in-forest  Rama  with-Sita and LakShmana    dwelled

 

   तत्र एव शूर्पणखा नाम राक्षसी वसति स्म /

     there   Shurpanaka named  Demon   lives

 

* स लङ्काया नृपस्य रावणस्य भगिती /

    (     from-of-Lanka )    king-Ravana's  sister

 

* सा रामं दृष्ट्वा प्रसन्ना तस्मा अभाषत -

    she  Rama  having-seen,  pleased  ( to-him  )     spoke

 

   हे राम, सुन्दर: त्वम् /

     hey Rama,  handsome  you

 

* अहं तव भार्या भवितुम् इच्छामि /

    i   your  wife   to-become    want

 

* आवाम् एतां सीतां परित्यज्य सुखेन जीविष्याव इति /

    we2   this Sita   ( having-abandoned)   with-happiness   we2-live

 

* तत् श्रुत्वा क्रोदेन राम: लक्ष्मणाय अभाषत -

    that  having-heard  with-anger, Rama  to-LakShmana   spoke

 

   हे लक्ष्मण, एतस्या राक्षस्या: कर्णौ नासिकां च शस्त्रेण कृन्तेति /

     hey Lakshmana,  this Demoness's ears and nose  with-weapon    cut

 

* भ्रातु: वचनं श्रुत्वा लक्ष्मण: शूर्पणखाया: कर्णौ नासिकां च शस्त्रेण अकृन्तत् /

    brothers's words  having-heard

    LakShmana   Shurpanaka's  ears and nose   with-weapon   cut

 

* दु:खेन क्रन्दन्ती सा शूर्पणखा धावित्वा लङ्काम् अगच्छत् /

     with-suffering  screamed she  having-run   Lanka    went

 

* भ्रात्रे रावणाय च अवदत् -

     and to-brother  Ravana     said 

 

   हे भ्रात: पस्य मे कर्णौ नासिकां च /

     hey brother,  see    my  ears and nose

 

* तव अरे: रामस्य वचनात् तस्य भ्राता लक्ष्मण: मे कर्णौ नासिकां च अकृन्तत् /

     from-your-enemy-Rama's-words   his brother LakShmana

     my  ears and nose   were-cut

 

* भ्रात:, कथं तव क्रोध: न जायते /

    O brother,  how  your   anger   no   born

 

* त्वम् अपि रामस्य भार्याम् अपहरेति /

    you     Rama's  wife    take-away

 

* तत: अनन्तरं रावन: रामस्य भार्यां सीतम् अपाहरत् /

    thence  afterwards   Ravana   Rama's wife Sita    took-away

 

* सीतां मोचयितुं राम: लङ्कां गत्वा रावणम् अहन् /

    Sita  to-free       Rama  Lanka  having-gone, Ravana  killed

 

* रावणस्य भ्रातरं बिभीषणं लङ्काया नृपत्वे स्थापयित्वा

    Ravana's brother Bibhisana   of-Lanka   ( as king )  having-put

 

   राम: सीतया लक्ष्मणेन च सह पुन: अयोध्यानगरीम् अगच्छत् /

      Rama  with-Sita and LakShmana   again  Ayodhyana-city    went

 

* तत्र स दशवर्षसहस्राणि राजा अभवत् इति रामायणकाव्ये कथ्यते /

    there  he  10000 years   king   was,   in-Ramayana-story   tells