1   

 

* पुरा भारतदेशे कपिलवस्तुनगरे शुद्धोदन: नम नृप: अभवत् /

     previously   in-India-country  in-Kapilavastu-city

     Shuddhodana  named  king   was

 

* तस्मिन् नगरे सर्वे जना: सुखेन अवसन् /

    in-that-city  all people   with-happiness   dwelled

 

* जनानां सुखेन नृपोऽपि सुखम् अलभत /

     of-people   with-happiness,  king  also  happy   obtained

 

* स नृप: सर्वाणि शास्त्राणि अबोधत् , सर्वदा च सत्यम् एव अभाषत /

    the king   all Shastras  knew,  and allways  truth    spoke

 

* तस्य भार्या मायादेवी /

    his wife    Mayadevi

 

* तस्या: सर्वे गुणा अवर्तन्त /

    of-her   all qualities  existed

 

* यदा यदा जना: शुद्धोदनं मायादेवीं च एक्षन्त,

    when-ever   people  Suddhodana  and Mayadevi  saw

 

   तदा तदा तेऽमन्यन्त - ये एतयो: पुत्र: भवेत् स: अपि अस्माकं नृप: भवेत् /

    then-ever  they  thought -  who  from-these2   son   should-be

    he  also  our     king   should-be

 

* ईश्वर: अस्माकं नृपाय पुत्रं यच्छति इति /

    God  our   for-king   son   gives

 

* शुद्धोदनस्य भार्या सर्वदे: वरम् आर्थयत - मम पुत्र: जायताम् /

     Shuddhodana's wife   (    )   boon-requested

     my son      let-be-born

 

* तस्य मति: शक्ति: जुणा: च वर्तन्ताम् /

     his thoughts, devotion and qualities   will-exist

 

* स्वै: गुनै: शक्त्या मत्या च स सर्वाल्ंलोकात्  जयतु /

     with-own qualities   with-devotion  and with-thought

     he   of-whole-world    will conquer

 

* सर्वे जना मम पुत्रं सर्वदा नमन्तु पूजयन्तु च् /

    all people  my son  allways   should-salute  and worship

 

* मम पुत्र: सर्वेभ्य: जनेभ्य: सुखं यच्छतु /

    my son   to-all people   happiness   will-give

 

* स सर्वेषाम् जनानाम् दु:खं हरति इति

    he  of-all-people  suffering   takes

-----

 

* यदा मायादेवी सुखार्थं वने अभ्राम्यत् तदा वन एव तस्या: पुत्र: अजायत /

     if Mayadevi   for-pleasure   in-forest  wondered

     then   in-forest          her  son  was-born

 

* यदा बालं सिद्धार्थम् मुनय: अपस्यंस् तदा ते अभाषन्त -

    when  boy Siddhartha   sages  (see )

    then   they  said

 

   हे शुद्धोदन, एष तव पुत्र: यदि नृप: भवेत् तर्हि स सर्वस्य लोकस्य नृप: भवेत् /

     hey Suddhodana,  this your son   if  king  should-be

     then  he  of-whole world   king   should-be

 

* किन्तु यदि स नोके दु:खं पश्येत् तर्हि स मुनि: एव भवेत् /

     but  if  he  (  )  suffering  should-see

     then  he  sage        should-be

 

* तदा स सर्वस्य लोकस्य गुरु: भवेत् इति /

     then he  of-all world    guru  should-be

 

* यदा शुद्धोदन: नृप: मुनीनां तद्वचनम् अबोधत्

    when   Shuddhodana king  of-sages   that speech  knew

 

   तदा स: अचिन्तयत्  -मम पुत्र: नृप एव भवतु /

     then he  thought,     my son  king    will-be

 

* स सर्वस्य लोकस्य नृप: भवतु /

    he  of-whole worls   king   should-be

 

* स मा वनं गच्छतु /

    he  no   forest  will-go

 

* मा च स मुनि: भवति इति /

    and no  he   sage    be

 

* नृप: सिद्धार्थस्य कृते कनकस्य प्रासादम् अरचयत् /

    king    Siddhartha's ( )  of-gold  palace  built

 

* स तं प्रासादं रत्नै: अभूषयत् /

    he  the palace   with-jewels   decorated

 

* तस्य प्रासादस्य पुरत: पश्चात् च वनेषु ह्रदा अभवन् /

    of-his palace  in-front and behind  in-forest lakes  were

 

* तेषु ह्र्देषु सर्वदा कमलानि अवर्धन्त /

    in-those-lakes   allways   lotuses    grew

 

* हंसा: च तेषु ह्रदेषु सुखेन अनृत्यन् /

    and swans  in-those-lakes   with-happiness   danced

 

* तस्मिन् प्रासादे प्रतिदिनं नार्य: कुसुमानां माला अरचयन् सिद्धार्थाय च अयच्छन् /

    in-that palace  everyday  women

    of-flowers garland  arranged   and  to-Siddhartha   gave

 

* तत्र सिद्धार्थ: सुखम् एव अलभत /

    there   Siddhartha   happiness      obtained

 

* स दु:खं न कदापि अपश्यत् /

    he  suffering  never    saw

 

* स: अचिन्तयत् - लोके सुखम् एव भवति /

     he contemplated - in-world  happiness       is

 

* दु:खं न कुत्रचित् अपि वर्तत इति /

     suffering  no-where       exists

 

* एकदा सिद्धार्थ: प्रासादाद् बहि: अगच्छत् /

    onetime  Siddhartha   from-palace   outside   went

 

* स ग्रामे अभ्राम्यत् /

    he   in-village   wandered

 

* तत्र ग्रामे स कञ्चिद् व्याधितं नरं,

    there  in-village  he  some  sick man,

 

   कञ्चित् वृद्धं नरं, कञ्चित् च मृतं नरम् एक्षत /

     some old man, and some dead man    saw

 

* तत: स दु:खम् अबोधत् /

     thence  he  suffering   knew

 

* स कञ्चन मुनिं च अपश्यत् /

     he  some sage      saw

 

* तस्य मुने: मुखे सिद्धार्थ: सुखम् एव अपस्यत् /

    of-that sage   on-face Siddhartha  happiness    saw

 

* सिद्धार्थ: अमन्यत् - अहं दु:खं  न इच्छामि /

    Siddhartha  thought -  i  suffering  no   want

 

* तत: सुखाय अहं मुनि: भवेयम् इति /

    thence  for-happiness  i  sage   should-be

 

* स पुन: स्वं प्रासादम् अगच्छत् /

    he  king  own palace  went

 

* यद्यपि स भार्यया पुत्रेण च सह

    if-ever  he   with-wife and son

 

  प्रासादे अवसत् तथापि स सर्वदा दु:खस्य कारणम् अचिन्तयत् /

    in-palace  dwelled   so-as  he 

    allways   of-suffering  cause     thought

 

* कुत: नरस्य जीवनं दु:खं भवति /

     why   man's life   suffering  is

 

* कुत: मुनि: गृहं त्यजति वनं च गच्छति /

    why  sage   house   abandon  and forest   go

 

* कथं स वने सुखं लभते /

    how   he  in-forest  happiness   obtain

 

* यशोधरा मम भार्या /

    Yashodhara   my  wife

 

* राहुल: मम पुत्र: /

    Rahula   my  son

 

* कुत्र मम सुखम् /

    where  my  happiness

 

* अहं ताभ्यां सह वसानि ?

    i  with-them2    will-dwell

 

   अथवा तौ त्यजानि वनं च गच्छानि /

     or   they2   i-will-abandon  and forest  go

 

   एतत्  स सर्वदा अचिन्तयत् /

     this   he   allways   thought

 

------

 

* एकदा रात्रौ सिद्धार्था भार्या पुत्रं प्रासादं च अत्यजत् /

    once,  in-night   Siddhartha  wife, son and palace  abandoned

 

* स: अश्वम् अरोहत् वनं अगच्छत् /

    he  horse   mounted  forest  went

 

* वने स: अश्वम् अपि अत्यजत् /

    in-forest  he  horse       abandoned

 

* स केशान् अकृन्तन् नद्यां च अक्षिपत् /

    he  hairs  cut   and in-river  threw

 

* स सर्वाणि भूषणानि  अपि अनले अक्षिपत् /

    he   all ornaments     in-fire   threw

 

* स: अवदत् - अधुना अहम् मुनि: भवेयम् इति /

    he  said - now    i   sage  should-be

 

* तत: स सत्यस्य दर्शनाय ग्रामाद्ग्रामं वनाद्वनं देशाद्देशम् अभ्राम्यत् /

    thence he  of-truth     to-experience   from-village-to-village

    from-forest-to-forest  region-to region    wandered

 

* स यं यं मुनिम् अपश्यत् तं तं स: अपृच्छत् /

     he (     )   sage   saw,  (   )    he  asked

 

* स यद्यत्  पुस्तकम् अलभत्, तत् तत् पुस्तकं स: अपठत् /

    he  (  )  book  obtained,  (   )  book  he   studied

 

* तथापि स सत्यं न अबोधत् /

     so-even  he   truth   no   knew

 

* एकदा स: अचिन्तयत् - यदि अहम् अन्नं न भक्षयेयं,

    once   he  contemplated - if i  food  no  should-eat

 

   जलम् अपि न पिबोयम्, तर्हि अहं सत्यं पश्येयम् इति /

     water even  no  should-drink,

     then  i   truth   should-see

 

* तत: स: अन्नं जलं च अत्यजत् /

     thence  he  food and water   abandoned

 

* स वृक्षस्य अध: असीदत् /

    he  of-tree  under   sat

 

* किन्तु स सत्यं न अबोधत् /

    but  he  truth  no  knew

 

* स: अमन्यत् - यदि अहम् अन्नं जलं च त्यजेयम् अहं मरणं एव लभेय न सत्यम् /

     he thought - if i food and water    should-abandon

     i  death     should-obtain      not truth

 

* तत: ध्यानेन एव अहं मुनि: भवेयम् इति /

     thence  by-meditation     i  sage   should-be

 

* तत: अनन्तरं स यदा वृक्षस्य अध: ध्यानाय असीदत् तदा स सत्यम् अबोधत् /

     thence   afterwards  he  when  of-tree under

     for-meditation   sat,    then    he    truth   knew

 

* तदा स बुद्ध: अभवत् /

     then he Buddha   became

 

-------

 

* स सर्वेषां जनानां गुरु: अभवत् /

    he  of-all people   guru   became

 

* जना बुद्धम् अपृच्छन् - के गुर:, नमस्ते /

    people  Buddha  asked -  hey guru,  salute

 

* अस्मभ्यं सत्यं कथय /

    to-us   truth   tell

 

* कथं वयं दु:खं त्यजेम इति /

    how  we  suffering  abandon

 

* बुद्ध: तान् अभाषत - हे जना:, इच्छा दु:खस्य कारणम् /

    Buddha  to-them  spoke - hey people  desire  of-suffering  cause

 

* यदि यूयम् इच्छां त्यजेत, तर्हि युष्माकं जीवने दु:खं न एव जायेत /

    if  you-all   desire  abandon

    then  in-your  life  suffering  not    (known)

 

* ये सुखम् इच्छन्ति ते एव दु:खं विन्दन्ति /

     who  happiness  disires,  they     suffering  finds

 

* ये सुखं न इच्छन्ति ते एव सुखं लभन्त इति /

    who  happiness  no   desire,  they  happiness  obtains

 

* जना बुद्धम् अनमन् /

    people  Buddha  saluted

 

* ते तं कुसुमै: अपूजयन् /

    they  him    with-flowers   worshiped

 

* तस्य वचनानि च पुस्तकेषु अलिखन् /

    and his words     in-books   were-written

 

* तानि च पुस्तकानि अपूजयन् /

    and  the books   were-worshiped

 

* किन्तु जना इच्छां    न कदा-अपि    अत्यजन् /

    but   people   desires   (never)    abandoned 

 

* तत: तेषां दु:खम् अद्य अपि न शाम्यति /

    thence  of-their   suffering  today even   not    quiet